Prostaatonderzoek – onderzoek bij prostaatklachten en prostaatkanker

Prostaatonderzoek huisarts

• De huisarts kan de PSA waarde laten bepalen door uw bloed te laten onderzoeken in een laboratorium. De uitslag is meestal binnen enkele dagen bekend.
• De huisarts kan rectaal toucheren door met de vinger via de anus te voelen of de prostaat afwijkingen vertoont.

Bij een verhoogde PSA waarde of andere afwijkingen, verwijst de huisarts u door naar een uroloog van Andros Clinics of het lokale ziekenhuis.

Lees veelgestelde vragen over prostaatonderzoek bij de huisarts

Prostaatonderzoek bij uroloog, alle onderzoeken op een rij

Welke onderzoeken u krijgt bij de uroloog, is afhankelijk van uw klachten. Bij prostaatkanker heeft u meestal geen klachten maar komt u met een verhoogde PSA waarde.

• Vragenlijst plasklachten
• PSA test
• Ander bloedonderzoek
• Plastest
• Urineonderzoek
• Echo
• Prostaat onderzoek via anus
• MRI prostaat scan (prostaatkanker)
• MRI Prostaatbiopsie via huid (prostaatkanker)
• Urodynamisch onderzoek (niet standaard)
• Cystoscopie (niet standaard)

Vragenlijst plasklachten IPSS

Op deze vragenlijst vult u in welke plasklachten u heeft. Uit de vragenlijst komt een IPSS score: international prostate symptoms score. Ook vult u 24 uur lang een lijst in. Daarop houdt u bij hoe vaak u plast en hoeveel u per keer plast.

PSA test

In ons eigen lab nemen we bloed af om uw PSA waarde te meten. PSA, Prostaat Specifiek Antigeen, is een eiwit dat wordt aangemaakt in de prostaat. Bij een goedaardige prostaatvergroting, prostaatontsteking en vooral bij prostaatkanker kan de prostaat meer PSA afgeven in het bloed. Lees verder over PSA waarde 

Aanvullend bloedonderzoek

Ook onderzoeken we uw bloed op andere waarden om uw prostaat en de algemene gezondheidstoestand te beoordelen. Zo kunnen we de functies van nieren en lever bepalen. Ook kan het bloed worden onderzocht op stoffen die kenmerkend zijn voor prostaataandoeningen.

Plastest: straal- en residumeting urine

Met de plastest onderzoeken we hoe u plast en of u uw blaas helemaal leeg kan plassen. U plast op een speciaal ’toilet’ die de sterkte van uw plasstraal meet en meet hoeveel u plast. Dat heet een straalmeting of flowmetrie. Het lab onderzoekt deze urine ook.

Na deze straalmeting, kijken we met de echo of uw blaas leeg is. We meten hoeveel urine niet kon worden uitgeplast en nog in de blaas zit. De plastest duurt ongeveer 10 minuten.

Urineonderzoek in lab

De bij de plastest afgenomen urine onderzoeken we in het lab. Bij prostaatonderzoek bekijken we of er geen ontstekingen, bacteriën of witte of rode bloedcellen aanwezig zijn. Ook kijken we de urine na op de eventuele aanwezigheid van suiker of eiwit.

Prostaatonderzoek via anus

Bij het algemeen lichamelijk onderzoek verricht de uroloog een rectaal toucher. Dat is een prostaatonderzoek via anus. Met een handschoen aan onderzoekt de uroloog met één gladgemaakte vinger de grootte, de vorm, de stevigheid en het oppervlak van de prostaat.

Dit is een kort en eenvoudig onderzoek dat in de regel niet pijnlijk is. Soms voelt het naar binnen glijden van de vinger via de anus ietwat vervelend. Ook kunt u zich ongemakkelijk voelen bij een anaal onderzoek. Het voelen aan de prostaat kan in verschillende houdingen.

Echo prostaat

Met de echo brengen we een orgaan in beeld met geluidsgolven. Echografie kan zowel uitwendig via de buikwand, als inwendig via de endeldarm.

Bij een uitwendige echo kunnen we via de buikwand de nieren en de blaas zichtbaar maken.

Bij een inwendige echografie kunnen we de grootte, de aard en de vorm van de prostaat bepalen. Dit gebeurt met behulp van een vingerdik apparaat, dat via de anus pijnloos wordt ingebracht. Dat heet een transrectale echo (TRUS).

MRI scan prostaat (prostaatkanker)

Bij ongeveer de helft van de mannen kunnen we met MRI voorkomen dat we biopten uit de prostaat moeten afnemen. Een MRI prostaat onderzoek kan een zeer goed onderscheid aantonen tussen een significante, gevorderde tumor, geen tumor of een niet-significancte tumor. Lees verder over MRI prostaat 

Prostaatbiopsie: nooit “blinde biopsie via darm” bij Andros

In Nederland passen urologen nog regelmatig een transrectale “blinde” biopsie toe: met een naald prikken ze willekeurig 12 stukjes prostaat via de darm. Preventief krijgt u dan antibiotica tegen infectiegevaar omdat bacteriën uit de darm in de prostaat kunnen komen. Bij Andros voeren we geen transrectale “blinde biopsies” uit. We prikken doelgericht gericht en via de huid met MRI Fusie Biopsie. Lees verder over prostaatbiopsie 

Andros prostaatbiopsie is een MRI Fusie Biopsie via de huid

Met een MRI fusie biopsie kunnen we doelgericht prikken in verdachte plekken in de prostaat omdat we de MRI beelden “live” over de echobeelden projecteren. We prikken veilig via de huid waardoor er nauwelijks infectiegevaar is. Daarom is preventief antibiotica slikken niet nodig. Lees verder over MRI Fusie biopsie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch-onderzoek is een geavanceerde variant van de flowmetrie. Dit onderzoek nemen we niet standaard af bij prostaatklachten. Lees over urodynamisch onderzoek.

Cystoscopie

Cystoscopie is een inwendig onderzoek waarbij de plasbuis, de prostaatkwabben en het blaasslijmvlies worden bekeken. Dit onderzoek nemen we niet standaard af bij prostaatklachten. Lees over cystoscopie.

• Wat is prostaatkanker?
• Wat is PSA waarde?
• Vergrote prostaat
• Wat doet de prostaat?
• Prostaatklachten
• Symptomen bij prostaatklachten

Is prostaatonderzoek zinvol zonder klachten?

U hoeft zeker geen klachten te hebben om uw prostaat te laten onderzoeken want prostaatkanker geeft in het begin geen klachten. Prostaatonderzoek om prostaatkanker vroeg op te sporen kan vanaf 50 jaar (of eerder als er prostaatkanker in de familie zit). De huisarts zal u voorlichten over de voor- en nadelen van een PSA test. In de richtlijn van de huisarts wordt genoemd dat op verzoek PSA testen boven de 70 jaar wordt afgeraden.

Wat gebeurt er tijdens een prostaatonderzoek?

Een prostaatonderzoek kan bestaan uit een lichamelijk onderzoek en of een bloedonderzoek (PSA test) bij de huisarts. Soms verwijst de huisarts u met plasklachten of hoog PSA door naar een uroloog. De uroloog onderzoekt uw prostaat uitgebreider. Bij mogelijke prostaatkanker wordt een MRI gemaakt. Bij ongeveer de helft van de mannen is na de MRI een biopsie nodig om prostaatweefsel te onderzoeken.

Wanneer is het verstandig om je prostaat te laten controleren?

Het risico op prostaatkanker speelt vanaf 50 jaar. U hoeft geen klachten te hebben om een PSA test te doen.

Waarom is prostaatonderzoek belangrijk na je 50e?

Het is belangrijk dat mannen weten dat ze vanaf hun 50e hun bloed kunnen laten testen op PSA om een agressieve prostaatkanker op tijd te ontdekken. U krijgt de PSA test niet standaard aangeboden en zult er zelf om moeten vragen. U hoeft geen klachten te hebben om te vragen om een PSA test. De huisarts bespreekt de voor- en nadelen van de test met u.

Waar kan ik mijn prostaat laten nakijken?

U kunt uw prostaat bij de huisarts laten nakijken als u plasklachten heeft of als u zich zorgen maakt over prostaatkanker. Een huisarts kan de PSA waarde in uw bloed laten meten en of aan de prostaat voelen.

Doet een prostaatonderzoek pijn?

Prostaatonderzoeken zijn over het algemeen niet pijnlijk. Soms vinden mannen de onderzoeken wel ongemakkelijk. Bij een prostaatbiopsie bij Andros Clinics wordt u lokaal verdoofd.

Kan ik mijn prostaat zelf testen?

Kun je ook thuis een prostaatonderzoek doen? U kunt niet zelf lichamelijk onderzoek doen om prostaatkanker te ontdekken. Ook kunt u prostaatkanker zelden zelf op tijd herkennen aan symptomen. U kunt wel een PSA test bij de huisarts laten doen. Een PSA test kan ook worden gekocht bij een drogisterij zoals bijvoorbeeld Kruidvat en Etos. Onze artsen raden een test bij de huisarts aan in plaats van een thuistest.

Welke arts voert een prostaatonderzoek uit?

De huisarts en de uroloog zijn artsen die prostaatonderzoek uitvoeren. De huisarts voert het eerste prostaatonderzoek uit bij plasklachten en of zorgen over prostaatkanker. Voor vervolg onderzoek aan de prostaat gaat u naar de uroloog. Dat kan een uroloog in een ziekenhuis zijn of een uroloog van een prostaatkliniek zoals Andros, bekijk onze urologen.

Wat zijn de kosten van een prostaatonderzoek?

De kosten van een prostaatonderzoek bij de huisarts of uroloog vallen onder de basiszorg en worden betaald door zorgverzekeraar. Bekijk hier uitzonderingen en meer info

Wordt prostaatonderzoek vergoed door de zorgverzekering?

Ja, prostaatonderzoek bij de huisarts en uroloog valt onder de basisverzekering. Prostaatonderzoek bij Andros wordt vergoed door alle zorgverzekeraars lees meer

Moet ik nuchter zijn voor een prostaatonderzoek?

Nee, u hoeft niet nuchter te zijn voor een prostaatonderzoek, soms moet u wel nuchter zijn bij een vervolg onderzoek zoals MRI of biopsie. Bekijk de brochures over MRI en biopsie via huid bij Andros

Kan ik werken na een prostaatonderzoek?

U kunt werken na een prostaatonderzoek met uitzondering van een biopsie, lees de brochure

Prostaatonderzoek of PSA-test – wat is beter?

Je kan niet zomaar zeggen of een prostaatonderzoek of een PSA test beter is. Een uroloog gebruikt beide onderzoeken. Bij een rectaal prostaatonderzoek voelt de arts met zijn vinger hoe de prostaat aanvoelt. Een PSA test onderzoekt hoe hoog de PSA waarde in het bloed is. Een hoge PSA waarde geeft aan dat er iets met de prostaat is, dat kan prostaatkanker zijn maar vaker is het een vergrote prostaat of een ontstoken prostaat.

Kan ik een prostaatonderzoek met de vinger weigeren?

Ziet u op tegen prostaatonderzoek met de vinger? Bespreek uw zorgen dan met de arts. Het advies van onze artsen is altijd om wél een rectaal onderzoek te doen en zullen u geruststellen dat u zich niet ongemakkelijk over dit onderzoek hoeft te voelen. U kunt het onderzoek weigeren.

Wat zijn de risico’s van prostaatonderzoek?

Er zijn over het algemeen geen grote risico’s aan een prostaatonderzoek met uitzondering van een prostaatbiopsie via de darm. Bij Andros krijgt u geen biopsie via de darm want wij biopteren via de huid. Soms wordt als risico genoemd dat u mogelijk onnodig in spanning zit tijdens het wachten op de uitslagen, of dat er een prostaatkanker wordt gevonden die niet geopereerd of bestraald hoeft te worden.

Is een prostaat zelftest betrouwbaar?

We adviseren om de PSA test bij de huisarts aan te vragen zodat u de juiste uitleg over de voor- en nadelen van de test krijgt en ook de uitslag goed begrijpt.

Is een MRI beter dan een rectaal prostaatonderzoek?

Een rectaal prostaatonderzoek is eenvoudiger, sneller en u hoort direct de resultaten. Een MRI gebruiken we om prostaatkanker op te sporen en is veel nauwkeuriger. U krijgt niet direct de MRI uitslag.

Is een prostaatonderzoek gevaarlijk?

Een prostaatonderzoek dat bestaat uit een PSA test en of het voelen aan de prostaat is niet gevaarlijk. Aan een vervolg onderzoek biopsie via de darm zit wel een risico. Een prostaatbiopsie via de darm kan een ontsteking of bloedvergiftiging veroorzaken, ook als er preventief antibioticum wordt geslikt. Bij Andros krijgt u nooit een biopsie via de darm want wij biopteren via de huid.

Hoe lang duurt een prostaatonderzoek?

Een prostaatonderzoek bij de huisarts is een kort onderzoek dat kan bestaan uit een PSA test en of het voelen aan de prostaat. Als vervolg onderzoek nodig is, wordt u doorverwezen naar de uroloog. Een prostaatonderzoek bij Andros duurt 1,5 tot 2 uur. U krijgt alle basis onderzoeken in 1 keer: u bezoekt ons lab, de verpleegkundige en de uroloog.

Hoe vaak moet je een prostaatonderzoek doen?

Hoe vaak een prostaatonderzoek nodig is, is afhankelijk van de situatie. De arts zal u daar verder over adviseren.

Hoe voelt een prostaatonderzoek?

Een PSA test is een prik om bloed af te nemen. Mannen zien vaak op tegen een prostaatonderzoek waarbij de arts met de vinger aan de prostaat voelt omdat de vinger via de anus naar binnen gaat. Dat voelt eerder ongemakkelijk dan dat het echt pijn doet. Sommige mannen vinden het passeren van de kringspier wel pijnlijk.

Hoe gaan ze bij een inwendige echo van de prostaat naar binnen?

De uroloog gaat bij een inwendige echo via de anus naar binnen, uiteraard wordt daar glijmiddel bij gebruikt.

Hoe bereid ik me voor op een prostaatonderzoek?

Voor een prostaatonderzoek bij de huisarts is geen voorbereiding nodig. Bij de uroloog vult u als voorbereiding vragenlijsten en een plasdagboek in. U komt met een volle blaas voor de plastest. Er is wél voorbereiding nodig bij MRI en een biopsie. Lees over voorbereiding MRI en voorbereiding biopsie in onze brochures.

Doet een inwendige echo van de prostaat pijn?

Het maken van de echo zelf doet geen pijn, maar omdat een inwendige echo via de anus gaat, ervaren mannen dit soms als ongemakkelijk of het passeren van de kringspier als pijnlijk.