Welke prostaatoperaties zijn er?

‘Welke prostaatoperaties zijn er? Ik hoor over prostaat pellen, prostaat schrapen, laseren, TURP, prostatectomie, prostaat verkleinen, Urolift, RALP en prostaat verwijderen. Wat zijn de verschillen tussen deze prostaatoperaties? Zijn het operaties bij prostaatkanker of een vergrote prostaat?’ Deze vragen ontvingen we van onze lezers. Professor Frans Debruyne geeft antwoord.

Bij Andros komen veel vragen binnen voor meer gedetailleerde informatie over de verschillende prostaatoperaties. Bij prostaatoperaties moet onderscheid worden gemaakt tussen:

Prostaatoperatie bij prostaatkanker

De operaties die voor prostaatkanker worden uitgevoerd zijn bedoeld om de volledige prostaat te verwijderen, inclusief de zich in de prostaat bevindende kanker. Een operatie is alleen nodig als de kanker een bedreigende maligniteitsgraad heeft. Bij dergelijke operaties wordt de volledige prostaat, dus inclusief prostaatkapsel, samen met de achter de prostaat gelegen zaadblaasjes weggesneden. Deze operatie is in principe genezend bedoeld.

Volledige prostaat verwijderen

Bij een goede indicatiestelling zijn na een dergelijke operatie de prostaat en de kanker volledig verwijderd. De patiënt kan dan als kankervrij worden beschouwd. Helaas is dit niet altijd het geval omdat uitbreiding van het kankergezwel, zoals vastgesteld voorafgaand aan de operatie (echografisch en MRI-onderzoek), is onderschat. Gelukkig is dit slechts het geval bij een klein aantal geopereerde patiënten. Bij bijna 90% van de geopereerde mannen wordt het doel ‘curatie’ (genezing) bereikt.

Laserbehandeling Prostaat Andros Clinics

Radicale prostatectomie is een operatieve prostaatverwijdering

De prostaatkanker operatie heet radicale prostatectomie. Dit is een radicale verwijdering van de volledige prostaat. Deze operatie kan:

  • via een open procedure (traditionele open chirurgie), dit wordt nog zelden toegepast
  • via laparoscopische weg (kijkoperatie)

Een laparoscopische operatie bij prostaatkanker kan dan ook weer volgens de traditionele kijkoperatietechniek gebeuren of met assistentie van een operatierobot.

RALP is een radicale prostatectomie via robot

Meer dan 90% van alle prostaatoperaties worden nu uitgevoerd via robot geassisteerde technieken: RALP (Robot Assisted Laparoscopic Prostatectomy). Een goede getrainde robot-uroloog kan een dergelijke ingreep vlot uitvoeren zonder (ernstige) complicaties.

Er bestaat echter steeds een mogelijkheid dat er na deze ingreep een moeilijkere controle ontstaat voor het ophouden van de urine (incontinentie, echter minder dan 5%), maar deze ingreep geeft ook regelmatig aanleiding tot erectiestoornissen en erectiele disfunctie (toch meer dan 50%). Dit moet dus wel van tevoren duidelijk en uitvoerig met de betrokken patiënt worden besproken.

Prostaatoperatie bij een goedaardige prostaatvergroting

Goedaardige prostaatvergroting, het woord zeg het al, is een niet bedreigende vergroting van de prostaat die echter wel aanleiding geeft tot plasklachten. Vergroting van de prostaat is inherent aan het ouder worden van de man. Bij elke ouder wordende man, vanaf de leeftijd van ongeveer 50 jaar, groeit de prostaat min of meer snel aan. Dit kan problemen geven bij het legen van de blaas (mictie is plassen). De hieruit voortvloeiende plasklachten noemt men dan ook mictieklachten of LUTS (Lower Urinary Tract Symptoms).

Plasklachten door vergrote prostaat

Plasklachten door een vergrote prostaat bestaan uit het moeilijk op gang komen van het plassen, vaak moeten plassen, een zwakkere straal, een verhoogd aandranggevoel en – meest hinderlijk – het ’s nachts moeten opstaan om te plassen (nycturie). Er is niet direct een verband te vinden tussen de grootte van de prostaat aangroei en de klachten. Soms is er slechts een kleine aangroei die ernstige plasklachten veroorzaakt. Terwijl in andere gevallen de prostaat heel groot kan worden voordat er belastende klachten optreden.

Veel plassen man door vergrote prostaat, doorsnede normale en vergrote prostaat met open en dichtgedrukte plasbuis

Plasklachten bij de uroloog

Mannen met LUTS-klachten worden doorgaans eerst bij de huisarts onderzocht en behandeld. Bij onvoldoende resultaat of als er andere aanleidingen zijn, worden deze mannen naar de uroloog verwezen. De uroloog zal eerst vaststellen of de prostaatvergroting inderdaad goedaardig is (dus uitsluiten van prostaatkanker) en daarnaast de relatie tussen de prostaatvergroting en de klachten onderzoeken.

Meestal eerst medicatie

Meestal leidt dit tot het besluit om in eerste instantie voor medicamenteuze therapie te kiezen als de plasklachten belastend zijn. Er bestaan medicijnen die de prostaat ontspannen (alfablokkers) of de prostaat verkleinen (5-alfa reductase inhibitoren). Soms wordt er een combinatie van de twee voorgeschreven.

Operatie bij vergrote prostaat

Als medicamenteuze therapie echter faalt of patiënt de medicijnen bijvoorbeeld door bijwerkingen niet verdraagt, zal uiteindelijk moeten worden overgegaan tot het verwijderen van het goedaardig vergrote gedeelte van de prostaat. Voor een uroloog is dit een standaard prostaatoperatie. Deze operatie, ook prostatectomie genoemd, kan via diverse methoden op een veilige manier gebeuren.

Minder ingrijpend dan bij prostaatkanker

Een operatie bij een vergrote prostaat is veel minder ingrijpend dan de radicale prostaatverwijdering voor prostaatkanker. Meestal wordt wordt bij een ingreep aan de vergrote prostaat alleen het goedaardig vergrote gedeelte verwijderd dat rond de plasbuis is gelegen. De prostaat wordt dus niet in zijn geheel verwijderd.

Er zijn diverse mogelijkheden om een prostaatvergroting operatief te behandelen. In principe kan het op twee manieren:

  • via een traditionele open ingreep: open prostatetectomie
  • via de plasbuis: transurethrale prostatectomie, transurethrale betekent door de plasbuis heen.

Open prostatectomie

Bij een open prostatectomie wordt het goedaardig vergrote deel van de prostaat via een incisie in de onderbuik verwijderd. Dit wordt nu nog zelden uitgevoerd en het is alleen geïndiceerd als de goedaardige prostaatvergroting zeer volumineus is: doorgaans meer dan 150 ml. Dit is een prostaat vergelijkbaar met de grootte van een sinaasappel.

Transurethrale prostatectomie: prostaatoperaties via de plasbuis

Er zijn diverse transurethrale ingrepen. Dat zijn ingrepen waarbij prostaatweefsel wordt behandeld via de plasbuis. Deze ingrepen hebben we voor u op een rij gezet:

TURP: Trans Urethrale Resectie van de Prostaat

Bij een TURP operatie wordt met een elektrisch mesje, dat door de plasbuis tot in het prostaatgebied wordt gebracht, de goedaardige prostaatvergroting rond de plasbuis van binnenuit in kleine reepjes weggesneden (‘uitgepeld”). De prostaatreepjes (chips), die in eerste instantie in de blaas terecht komen, worden aan het eind van de operatie weggespoeld uit de blaas en verwijderd.

Nadelen TURP

Uiteraard kan deze operatie complicaties geven zoals peroperatieve en postoperatieve bloeding omdat er door de elektrische snijstroom ook door de bloedvaatjes in de prostaat wordt gesneden. Deze bloedvaten worden tijdens de ingreep meteen dicht gebrand maar bij grotere bloedvaten is dit soms moeilijker. Er kunnen ook infecties optreden na deze ingreep.

Laserbehandeling prostaat: transurethrale verwijdering van prostaatweefsel met de laser

Laserbehandelingen worden ook via de plasbuis verricht. Ze hebben vooral het voordeel zonder veel bloedverlies te kunnen worden uitgevoerd. Dat is een verbetering ten opzicht van de TURP. Deze lasertechniek wordt op drie manieren toegepast: Green Light, HoLEP of ThuLEP laserbehandelingen.

Green Light laserbehandeling, prostaatoperatie met laser

Bij een Green Light Laser wordt het laserlicht via de plasbuis tot aan de prostaat ingebracht. De prostaatvergroting wordt verpulverd door de intensiteit van het laserlicht (laservaporisatie van de prostaat). Tegenwoordig wordt dit gedaan met de zgn. Green Light lasertechniek, een laserbron die specifieke verpulveringsenergie produceert. Het voordeel van de laservaporisatie is dat het zonder bloeden kan gebeuren. Een ander woord voor vaporisatie is verdamping.

Nadelen Green Light

Het nadeel ervan is dat het verdampen zelf langzaam gaat en het bij een (te) grote prostaat moeilijker uitvoerbaar is omdat het vaporiseren te lang duurt. Daardoor bestaat het risico dat de laservaporisatie te kort wordt toegepast waardoor de goedaardige vergroting niet in zijn totaal wordt verwijderd.  Bij vaporisatie kan het prostaatweefsel weer terug groeien, net als bij TURP.

Een bijkomend nadeel van deze vaporisatie is dat er bij veel patiënten na de ingreep voor korte of langere termijn (meestal enkele weken) een branderig gevoel bij plassen blijft bestaan. De plasbuis kan tijdens het verwijderen van prostaatweefsel door het laserlicht ook geïrriteerd raken.

Green Light Laser Prostaat Andros Clinics

HoLEP Laserbehandeling, prostaatoperatie met laser

Meer recent is laserenucleatie van de prostaat ontwikkeld in de vorm van HoLEP (Holmium Laser Enucleatie van de Prostaat). Hierbij wordt het goedaardige prostaatweefsel niet gevaporiseerd maar in zijn totaliteit, zoals bij een open enucleatie, met laserstroom uitgesneden. De prostaat zelf wordt niet verwijderd maar als het ware “leeggemaakt” door het verwijderen van de goedaardig vergrote prostaatkwabben. Het prostaatkapsel blijft intact.

Prostaat leegmaken door snijden met laser

Met HoLEP wordt het weefsel losgesneden met de Holium Laser. De prostaatkwabben komen in de blaas terecht en worden dan met een zogenoemde morcelator, die ook via de plasbuis wordt ingebracht, vermalen en verwijderd. Het weefsel wordt definitief verwijderd en kan  niet opnieuw weer aangroeien.

HoLEP Laser Prostaat Andros Clinics

ThuLEP Laserbehandeling, prostaatoperatie met laser

ThuLEP staat voor Thulium Laser Enucleatie van de Prostaat. Een ThuLEP laserbehandeling is enigszins vergelijkbaar met de HoLEP laserbehandeling omdat bij beide methodes de prostaat wordt “leeggemaakt”. De HoLEP is een Holium Laser met gepulseerde energie. ThuLEP is een Thulium Laser met continue energie.

Prostaat leegmaken door snijden en verdampen met laser

Bij ThuLEP wordt een deel van het weefsel verdampt én een deel van het weefsel weggesneden. Met HoLEP wordt het weefsel weggesneden met de Holium Laser, het ‘ vermaalde weefsel’ definitief verwijderd.

Prostaat laseren versus TURP

Laserenucleatie heeft het voordeel dat het vrijwel zonder bloeden kan worden uitgevoerd, in tegenstelling tot TURP of open operatie. Daardoor kan de katheter, die na de ingreep steeds noodzakelijk is om de urine afvoer na de operatie te garanderen, vrij snel worden verwijderd.

Het voordeel van een ingreep via de plasbuis is dat het veel minder invasief is dan een open ingreep. Als de transurethrale ingreep met een laser wordt uitgevoerd, zowel green light als laserenucleatie,  is het praktisch zonder bloedverlies en kan de katheter daarom veel sneller worden verwijderd, doorgaans binnen 24 uur.

 

Verschil Prostaat na Green Light Laser of HoLEP Laser Andros Clinics

Complicaties bij prostaatoperaties van goedaardige prostaatvergroting

Alle operaties voor goedaardige prostaatvergroting kunnen uiteraard complicaties met zich mee brengen zoals hierboven al vermeld. De kans op incontinentie, zoals bij een prostaatkanker operatie, is echter klein. Ook de kans voor erectiele disfunctie is, zeker bij een laseroperatie, veel kleiner.

Bijwerking: retrograde ejaculatie

Er moet echter wel rekening mee worden gehouden dat alle operaties voor goedaardige prostaatvergroting invloed hebben op de ejaculatie. Door de verwijdering van de inwendige sluitspier die aan de blaashals ligt (dit gebeurt bij alle operaties) komt bij ejaculatie de zaadvloeistof niet meer naar buiten maar in de blaas terecht, wat men retrograde (droge) ejaculatie noemt. Dit is eigenlijk bij alle operatieve ingrepen het geval.

Urolift, ‘nietjes’ bij een vergrote prostaat

Enkele jaren geleden deed de verankeringstechniek (urolift) zijn intrede, vooral in de Verenigde Staten. Hierbij wordt de prostaatvergroting met ankers, die ook via de plasbuis in de prostaat worden geïmplanteerd, opzij getrokken zodat de obstructie van de mictiestraal verdwijnt. Deze techniek wordt in Nederland beperkt toegepast. Bovendien is deze behandeling zeer prijzig en wordt deze in Nederland meestal niet vergoed door de ziektekostenverzekeraar.

Embolisatie van de prostaat

Embolisatie van de prostaat is een nieuwere methode waarbij selectief de bloedvoorziening naar de prostaat (en vooral het goedaardig vergrote gedeelte) wordt geblokkeerd. Hierdoor schrompelt prostaatweefsel weg waardoor de plasbuis wijder wordt en het plassen makkelijker gaat. Deze methode wordt niet door de uroloog uitgevoerd maar door een (interventie-) radioloog. Embolisatie wordt in Nederland nauwelijks toegepast, is duur en wordt ook niet vergoed. Er zijn geen lange termijnresultaten bekend.

Studie Transperineale laser ablatie: laseren via naaldjes in huid

De trial ‘Transperineale laser ablatie’ (TPLA) is van start gegaan binnen het Amsterdam UMC.  Het is een nieuwe benadering van goedaardige prostaatvergroting die enkel nog in studieverband wordt onderzocht. Bij transperineale laser ablatie worden enkele naalden via de huid tussen anus en balzak in de prostaat gebracht. Via deze naalden wordt het prostaatweefsel “verbrand” met laserlicht. Deze behandeling is nog in trial fase. We zullen u later informeren over de uitkomsten van de studie en de mogelijke verdere voortzetting hiervan. Het is niet mogelijk om deel te nemen aan de huidige studie. Lees meer over deze trial

Rezum, vergrote prostaat behandeling met waterdamp

Rezum is een ook nieuwe behandeling voor de vergrote prostaat in Nederland. In andere landen wordt de Rezum al een aantal jaren gedaan. Via de plasbuis wordt een plaatsingsinstrument met een naald ingebracht. Via deze naald wordt waterdamp in de prostaat gebracht. Het behandelde prostaatweefsel sterft door de warmte af waardoor er weer ruimte voor de plasbuis ontstaat.

In het begin worden de klachten erger omdat de plasbuis door de ingespoten stoom opzwelt. De ruimte in de prostaat ontstaat na 2 weken en is na 3 tot 6 maanden maximaal.

Andros Clinics is in overleg met enkele zorgverzekeraars om in 2022 te starten met deze behandeling. We kunnen u op dit moment helaas niet meer informatie geven over de behandeling of de planning. U kunt zich nog niet aanmelden voor Rezum.

Andere namen voor operaties bij vergrote prostaat

Soms horen we mannen andere termen gebruiken voor operaties aan de prostaat zoals prostaat schrapen, prostaat pellen of prostaat verkleinen.

Prostaat schrapen of prostaat pellen

“Prostaat schrapen” of “prostaat pellen” zijn termen die tegenwoordig niet meer door urologen gebruikt worden. Vroeger werden deze termen gebruikt voor met name de TURP operatie bij een goedaardige prostaatvergroting.

Leegpellen Prostaatkwabben Prostaatkapsel Andros Clinics

Prostaat verkleinen: een prostaat verkleinende operatie

Bij een prostaatoperatie van een vergrote prostaat wordt in de prostaat het weefsel van de goedaardige vergroting verwijderd. In de volksmond wordt dit weleens “prostaat verkleinen” genoemd. In de urologie wordt dit prostatectomie of prostaatverwijdering genoemd.

Prostaatoperaties bij Andros Clinics

Via Andros Clinics wordt een breed pallet van transurethrale ingrepen voor goedaardige prostaatvergroting geadviseerd. De manier van behandelen (TURP, Green Light Laser, Holmium enucleatie) wordt medebepaald door de specifieke klachten van de patiënt en de specifieke eigenschappen, met name het volume van de goedaardige prostaatvergroting.

Wanneer welke prostaatoperatie?

Bij kleine prostaten met veel klachten (minder dan circa 40 gram) is een bipolaire TURP een optie. Voor wat grotere prostaten (circa 40-60 gram) is Green Light Laserbehandeling een optie omdat de duur van de ingreep dan aanvaardbaar blijft. Voor nog grotere prostaten (circa 60 gram en meer) is de aanbeveling een HoLEP Laserbehandeling. Echter voor de meest goedaardige prostaatvergrotingen bij wie een interventie noodzakelijk is geven we bij Andros de voorkeur aan een HoLEP ingreep omdat deze het meest volledig is en het minst complicaties geeft.

HoLEP laseroperaties worden in een extern ziekenhuis uitgevoerd door Oncko van Vierssen Trip, onze eigen ervaren Andros uroloog. Dit kan in het Spaarne Gasthuis in Hoofddorp en het ziekenhuis te Aalst in België. Lees verder over het maken van een afspraak voor HoLEP laserbehandeling

 

Lees verder over HoLEP laserbehandeling

Lees verder over vergrote prostaat

 

Heeft u een suggestie voor de ‘vraag van de maand’? Bijvoorbeeld over plasklachten, prostaat, erectie, testosteron, prostaatkanker of een ander urologisch onderwerp? Mail uw vraag aan de redactie via info@andros.nl ovv vraag van de maand. Als uw vraag wordt geselecteerd, dan wordt deze als ‘vraag van de maand’ anoniem geplaatst.

Neem contact met ons op