“Welke prostaatoperaties zijn er? Ik hoor over prostaat pellen, prostaat schrapen, laseren, TURP, prostatectomie, prostaat verkleinen, Urolift, RALP en prostaat verwijderen. Wat zijn de verschillen tussen deze prostaatoperaties? Zijn het operaties bij prostaatkanker of een vergrote prostaat?” Vraagt een van onze lezers zich af. Professor Frans Debruyne geeft antwoord.

Bij Andros komen veel vragen binnen voor meer gedetailleerde informatie over de verschillende prostaatoperaties. Bij prostaatoperaties moet onderscheid worden gemaakt tussen operaties bij prostaatkanker en bij een goedaardige prostaatvergroting.

Operatie bij prostaatkanker

De operaties die voor prostaatkanker worden uitgevoerd zijn bedoeld om de volledige prostaat te verwijderen, inclusief de zich in de prostaat bevindende kanker. Dit moet alleen gebeuren als de kanker een bedreigende maligniteitsgraad heeft. Bij dergelijke operaties wordt de volledige prostaat (dus inclusief prostaatkapsel) samen met de achter de prostaat gelegen zaadblaasjes weggesneden. Deze operatie is in principe genezend bedoeld.

Bij een goede indicatiestelling zijn na een dergelijke operatie de prostaat en de kanker volledig verwijderd en zal patiënt dan ook als kanker vrij kunnen worden beschouwd. Helaas is dit niet altijd het geval omdat uitbreiding van het kankergezwel, zoals vastgesteld voorafgaand aan de operatie (echografisch en MRI-onderzoek), is onderschat. Gelukkig is dit slechts het geval bij een klein aantal geopereerde patiënten. Bij bijna 90% van de geopereerde mannen wordt inderdaad het doel ‘curatie’ (genezing) wel bereikt.

Radicale prostatectomie (radicale prostaatverwijdering)

De voor prostaatkanker uit te voeren operatie heet radicale prostatectomie. Dit is een radicale verwijdering van de volledige prostaat. Deze ingreep kan of via een open procedure (traditionele open chirurgie) of via laparoscopische weg (kijkoperatie). Een laparoscopische weg kan dan ook weer volgens de traditionele kijkoperatietechniek gebeuren of door middel van assistentie van een operatierobot.

RALP is een radicale prostatectomie via robot

Meer dan 90% van alle prostaatoperatie worden nu uitgevoerd via robot geassisteerde technieken: RALP (Robot Assisted Laparoscopic Prostatectomy). Een goede getrainde robot-uroloog kan een dergelijke ingreep vlot uitvoeren zonder (ernstige) complicaties. Er bestaat echter steeds een mogelijkheid dat er na deze ingreep een moeilijkere controle ontstaat voor het ophouden van de urine (incontinentie, echter minder dan 5%), maar deze ingreep geeft ook regelmatig aanleiding tot erectiestoornissen en erectiele disfunctie (toch meer dan 50%). Dit moet dus wel van tevoren duidelijk en uitvoerig met de betrokken patient worden besproken.

Operatie bij een goedaardige prostaatvergroting

Goedaardige prostaatvergroting, het woord zeg het al, is een niet bedreigende vergroting van de prostaat die echter wel aanleiding geeft tot plasklachten. Vergroting van de prostaat is inherent aan het ouder worden van de man. Bij elke ouder wordende man (vanaf de leeftijd van ongeveer 50 jaar) groeit de prostaat min of meer snel aan.

Dit kan problemen geven bij het legen van de blaas (mictie). De hieruit voortvloeiende plasklachten noemt met dan ook mictieklachten of LUTS (Lower Urinary Tract Symptoms). Deze klachten bestaan uit het moeilijk op gang komen van het plassen, vaak moeten plassen, een zwakkere straal, een verhoogd aandranggevoel en – meest hinderlijk – het ’s nachts moeten opstaan om te plassen (nycturie). Er is niet direct een verband te vinden tussen de grootte van de prostaataangroei en de klachten. Soms is er slechts een kleine aangroei en zijn de klachtenvrij uitgesproken terwijl in andere gevallen de prostaat heel groot kan worden alvorens er belastende klachten optreden.

Mannen met LUTS-klachten worden doorgaans eerst bij de huisarts onderzocht en behandeld maar bij onvoldoende resultaat of als er andere aanleidingen zijn, worden deze mannen naar de uroloog verwezen. Deze zal eerst vaststellen of de prostaatvergroting inderdaad goedaardig is (dus uitsluiten van prostaatkanker) en daarnaast de relatie tussen de prostaatvergroting en de klachten onderzoeken.

Meestal leidt dit tot het besluit om in eerste instantie, als behandeling in verband met de belasting van de klachten noodzakelijk is, voor medicamenteuze therapie te kiezen. Er bestaan medicijnen die de prostaat ontspannen (alfablokkers) of de prostaat verkleinen (5-alfa reductase inhibitoren). Soms wordt er een combinatie van de twee voorgeschreven.

Prostatectomie, gedeeltelijke verwijdering van prostaat

Als medicamenteuze therapie echter faalt of patiënt de medicijnen bv door bijwerkingen niet verdraagt, zal uiteindelijk moeten worden overgegaan tot het verwijderen van het goedaardig vergrote gedeelte van de prostaat. Voor een uroloog is dit is een standaard prostaatoperatie. Deze ingreep, ook prostatectomie genoemd, kan via diverse methoden op een veilige manier gebeuren. In principe wordt bij een dergelijke ingreep alleen het goedaardig vergrote gedeelte verwijderd dat rond de plasbuis is gelegen. De prostaat wordt dus niet in zijn geheel verwijderd. Deze operatie is dan ook veel minder ingrijpend dan de radicale prostaatverwijdering voor prostaatkanker.

Er zijn diverse mogelijkheden om een prostaatvergroting operatief te behandelen. In principe kan het op twee manieren plaatsvinden. Enerzijds via een traditionele open ingreep en anderzijds via het plaskanaal (urethra) waardoor de ingreep transurethrale (door de plasbuis heen) chirurgie wordt genoemd.

Open prostatectomie

Bij een open prostatectomie wordt het goedaardig vergrote deel van de prostaat via een incisie in de onderbuik verwijderd. Dit wordt nu nog vrij weinig uitgevoerd en het is alleen geïndiceerd als de goedaardige prostaatvergroting zeer volumineus is: doorgaans meer dan 120 ml. Dit is een prostaat vergelijkbaar met de grootte van een sinaasappel.

Transurethrale prostatectomie (via plasbuis)

Er zijn diverse transurethrale ingrepen. Dat zijn ingrepen waarbij prostaatweefsel wordt verwijderd via de plasbuis. Deze ingrepen hebben we voor u op een rij gezet.

TURP: Trans Urethrale Resectie van de Prostaat

Bij een TURP wordt met een elektrisch mesje, dat door de plasbuis tot in het prostaatgebied wordt gebracht, de goedaardige prostaatvergroting die zich rond de plasbuis ontwikkelt van binnenuit in kleine reepjes weggesneden (‘uitgepeld”). De prostaatreepjes (chips), die in eerste instantie in de blaas terecht komen, worden aan het eind van de operatie weggespoeld uit de blaas en verwijderd.

Uiteraard kan deze operatie aanleiding geven tot peroperatieve en postoperatieve bloeding omdat er door de elektrische snijstroom ook door de bloedvaatjes in de prostaat wordt gesneden. Deze worden tijdens de ingreep meteen dicht gebrand maar bij grotere bloedvaten is dit soms moeilijker. De complicaties van deze ingreep zijn dan ook met name per- en postoperatieve bloedingen. Er kunnen ook infecties optreden na deze ingreep.

Laserbehandeling: transurethrale verwijdering van de prostaat met de laser

Laserbehandelingen hebben vooral het voordeel zonder veel bloedverlies te kunnen worden uitgevoerd. Dat is een verbetering ten opzicht van de TURP. Deze lasertechniek wordt op twee manieren toegepast: Green Light of HoLEP laserbehandelingen.

Green Light laserbehandeling: vaporisatie van prostaatweefsel

Het laserlicht wordt via de plasbuis tot aan de prostaat ingebracht. De prostaatvergroting wordt verpulverd door de intensiteit van het laserlicht (laservaporisatie van de prostaat). Tegenwoordig wordt dit gedaan met de zgn. Green Light lasertechniek, een laserbron die specifieke verpulveringsenergie produceert. Het voordeel van de laservaporisatie is dat het zonder bloeden kan gebeuren.

Het nadeel ervan is dat de verpulvering zelf langzaam gaat en het bij een (te) grote prostaat moeilijker uitvoerbaar is omdat het verpulveren te lang duurt. Daardoor bestaat het risico dat de laservaporisatie te kort wordt toegepast zodat de goedaardige vergroting niet in zijn totaal wordt verwijderd.

Een bijkomend nadeel van deze vaporisatie is dat er bij veel patiënten na de ingreep voor korte of lange termijn (meestal enkele weken) een branderig gevoel bij plassen blijft bestaan ten gevolge van verhitting van de plasbuis die in de omgeving van het verwijderde prostaatweefsel ook door het laserlicht wordt geïrriteerd.

Green Light Laser Prostaatoperatie Uitleg Andros Mannenkliniek

HoLEP Laserbehandeling: enucleatie van prostaatweefsel

Meer recent is ook de laserenucleatie van de prostaat ontwikkeld in de vorm van HoLEP (Holmium Laser Enucleatie van de Prostaat) of TuLEP (Thulium Laser Enucleatie van de Prostaat). Hierbij wordt het goedaardige prostaatweefsel niet gevaporiseerd maar in zijn totaliteit, zoals bij een open enucleatie, met laserstroom uitgesneden. De prostaat zelf wordt niet verwijderd maar als het ware “leeggemaakt” door het verwijderen van prostaatkwabben. Het prostaatkapsel blijft intact. De prostaatkwabben komen dan in de blaas terecht en worden dan met een zgn. morcellator, ook via de penis ingebracht vermalen en verwijderd.

Laserenucleatie in tegenstelling tot transurethrale resectie of open operatie heeft het voordeel dat het ook vrijwel zonder bloeden kan worden uitgevoerd. Dit houdt ook in dat de katheter, die na de ingreep steeds noodzakelijk is om de urine evacuatie na de operatie te garanderen, vrij snel (binnen 24 uur) kan worden verwijderd.

Het voordeel van de transurethrale ingrepen is dat het veel minder invasief is dan een open ingreep. Als de transurethrale ingreep met een laser wordt uitgevoerd (zowel green light als laserenucleatie) is dat het praktisch zonder bloedverlies en kan de katheter daarom veel sneller worden verwijderd.

HoLEP Laser Prostaatoperatie Uitleg Andros Mannenkliniek

Complicaties bij operaties van goedaardige prostaatvergroting

Alle operaties voor goedaardige prostaatvergroting kunnen uiteraard complicaties met zich mee brengen zoals al hierboven vermeld. De kans op incontinentie, zoals bij een radicale prostatectomie, is echter klein. Ook de kans voor erectiele disfunctie is, zeker bij een laseroperatie, veel kleiner. Er moet echter wel rekening mee worden gehouden dat alle operaties voor goedaardige prostaatvergroting invloed hebben op de ejaculatie. Door de verwijdering van de inwendige sfincter die aan de blaashals ligt (dit gebeurt bij alle ingrepen) komt bij ejaculatie de zaadvloeistof niet meer naar buiten maar in de blaas terecht, wat men retrograde ejaculatie noemt. Dit is eigenlijk bij alle ingrepen het geval.

Andere namen voor operaties bij vergrote prostaat

Soms horen we mannen andere termen gebruiken voor operaties aan de prostaat zoals prostaat schrapen, prostaat pellen of prostaat verkleinen.

Prostaat schrapen of prostaat pellen

“Prostaat schrapen” of “prostaat pellen” zijn termen die tegenwoordig niet meer door urologen gebruikt worden. Vroeger werden deze termen gebruikt voor m.n. de TURP als behandeling van een goedaardige prostaatvergroting.

Prostaat verkleinen: een prostaat verkleinende operatie

Bij een prostaatoperatie van een vergrote prostaat wordt in de prostaat het weefsel van de goedaardige vergroting verwijderd. In de volksmond wordt dit weleens “prostaat verkleinen” genoemd. In de urologie wordt dit prostatectomie of prostaatverwijdering genoemd.

Urolift, een nog experimentele behandeling

Er zijn nog nieuwere technieken die goedaardige prostaatvergroting kunnen behandelen. Kort geleden deed de verankeringstechniek (urolift) zijn intrede, vooral in de Verenigde Staten. Hierbij wordt de prostaatvergroting met ankers, die ook via de penis in de prostaat worden geïmplanteerd, opzij getrokken zodat de obstructie van de mictiestraal verdwijnt. Deze techniek is nog te beschouwen als in een experimenteel stadium en wordt in Europa en ook in Nederland nog maar zeer mondjesmaat toegepast. Bovendien is deze behandeling zeer prijzig en wordt ze in Nederland niet vergoed door de ziektekostenverzekeraar.

Prostaatoperaties bij Andros Mannenkliniek

Bij Andros Mannenkliniek wordt een breed pallet van transurethrale ingrepen voor goedaardige prostaatvergroting aangeboden. De manier van behandelen (TURP, Green Light Laser, Holmium enucleatie) wordt medebepaald door de specifieke klachten van de patiënt en de specifieke eigenschappen, met name het volume van de goedaardige prostaatvergroting die voor behandeling wordt aangeboden.

Bij kleine prostaten met veel klachten (minder dan 40 gram) wordt een bipolaire TURP aanbevolen. Voor wat grotere prostaten (40-60 gram) wordt de voorkeur gegeven aan een Green Light Laserbehandeling omdat de duur van de ingreep dan aanvaardbaar blijft. Voor nog grotere prostaten (60 gram en meer) is de aanbeveling een Holmium enucleatie. Al deze ingrepen worden in een 24-uur behandeling weliswaar onder algemene narcose uitgevoerd. Dit betekent dat de patiënt een nacht moet overblijven maar de volgende dag al zonder katheter, goed plassend, kan worden ontslagen. Uiteraard vallen deze ingrepen ook bij Andros binnen de vergoeding van het pakket van de ziektekostenverzekering.

Lees verder over HoLEP laserbehandeling >

Lees verder over vergrote prostaat >

 

Heeft u een suggestie voor de ‘vraag van de maand’? Bijvoorbeeld over plasklachten, prostaat, erectie, testosteron, prostaatkanker of een ander urologisch onderwerp? Mail uw vraag aan de redactie via info@andros.nl ovv vraag van de maand. Als uw vraag wordt geselecteerd, dan wordt deze als ‘vraag van de maand’ anoniem geplaatst.

Neem contact met ons op 026 389 1753

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief