Actieve surveillance

Behandeling active surveillance

Omdat prostaatkanker vaak heel langzaam groeit, kunnen sommige mannen (vooral degenen die ouder zijn of andere ernstige gezondheidsproblemen hebben) zonder behandeling voor hun prostaatkanker verder leven.

In sommige gevallen groeit de prostaatkanker zelfs zo langzaam dat deze mannen gedurende de rest van hun leven geen klachten van hun prostaatkanker krijgen. Deze mannen kunnen in aanmerkingen komen voor een zogenaamd ‘watchful waiting’ (waakzaam afwachten) of een ‘active surveillance’ (‘actieve observatie’ of ‘actief afwachtend’) beleid.

Beiden vallen feitelijk in de categorie ‘behandelen door niet te behandelen’. Waakzaam afwachten en actieve bewaking lijken veel op elkaar, maar verschillen in belangrijke details.

Watchful waiting (waakzaam wachten)

Waakzaam wachten (observatie) wordt soms gebruikt om een ​​minder intensieve vorm van follow-up aan te duiden, met minder tests. Waakzaam wachten vertrouwt meer op het in de gaten houden van veranderingen in de symptomen van een man om te beslissen of behandeling nodig is.

Active surveillance (actieve bewaking)

Actieve bewaking betekent middels vooraf vastgestelde strikte protocollen de ontwikkeling van de gevonden prostaatkanker volgen. Bij active surveillance wordt er in eerste instantie voor gekozen het beloop van de prostaatkanker nauwlettend in de gaten te houden en niet direct met een behandeling (zoals operatie of bestraling van de prostaat) te starten. De controle gebeurt door elke 3 tot 6 maanden middels PSA-waarde bepaling (prostaat-specifiek antigen), rectaal onderzoek (DREs) en transrectale echografie (TRUS) regelmatig controleren of de kanker groeit. Ook onderzoek middels prostaat-MRI’s of prostaatbiopsie kan worden gedaan om te zien of de kanker agressiever is geworden, meestal elk jaar. Als er een verandering is in de uitkomsten, kan alsnog tot behandeling worden overgegaan.

Criteria voor active surveillance

Alleen mannen met een in de prostaat gelokaliseerde en niet agressieve prostaatkanker komen in aanmerking voor active surveillance. Andros volgt hierbij de criteria van de PRIAS protoollen:

  • Bewezen aanwezigheid van prostaatkanker
  • De patiënt is geschikt voor curatieve behandeling
  • Klinisch stadium T1C of T2
  • Voldoende biopsie sampling
  • Een of twee biopten met prostaatkanker
  • Gleason score van 3+3=6 of minder
  • PSA density van minder dan 0,2
  • PSA-waarde bij diagnose van <10ng/ml
  • Bereidheid om de follow-up bezoeken bij te wonen

Indien u aan deze criteria voldoet, heeft u een minimale kans dat uw prostaatkanker snel zal gaan groeien.

Basisschema voor controles

Voor elke man zal uiteindelijk het verloop en dus ook het schema van controles en onderzoeken anders zijn. Daarbij hanteert de uroloog wel een basisschema:

De eerste twee jaar:

  • Elke drie maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 6 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 12 maanden: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Vervolgens:

  • Elke zes maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 12 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 2 jaar: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Afhankelijk van de ontwikkeling van de prostaatkanker kan de uroloog op individuele basis besluiten om dit schema intensiever of juist minder intensief te maken.

Juiste behandeling op juiste moment

Door active surveillance wordt voorkomen dat mannen met minder ernstige prostaatkanker door (onnodige) behandeling ook last krijgen van de bijwerkingen van een behandeling.

Een mogelijk nadeel van deze benadering is dat de kanker een kans krijgt om te groeien en te verspreiden. Dit kan behandelopties later beperken. En kan mogelijk invloed hebben op de kans op genezing van de kanker. Omdat de active surveillance protocollen vragen om een zeer regelmatige (elke 3 tot 6 maanden) controle is de kans hierop wel klein.

Overgang naar behandeling

Als u kiest voor een afwachtend beleid, betekent dit niet dat u geen behandeling krijgt, maar dat de behandeling pas wordt gegeven als het daadwerkelijk nodig is. Zo’n 30% van de mannen in een active surveillance protocol zal uiteindelijk binnen 5 jaar alsnog een operatieve behandeling ondergaan (prostaatverwijdering of bestraling). De behandeling kan worden gestart als de kanker lijkt te groeien, gebaseerd op een stijgende PSA of een verandering van de DRE, echografie bevindingen of biopsieresultaten.

Waakzaam wachten en actieve bewaking zijn goede opties voor mannen met een langzaam groeiende kanker, omdat het niet bewezen is of de behandeling van de kanker met chirurgie of bestraling hen daadwerkelijk helpt langer te leven.

Chirurgie en bestraling hebben risico’s en bijwerkingen die de mogelijke voordelen voor sommige mannen ongedaan kunnen maken. Sommige mannen voelen zich echter niet comfortabel met ‘niets’ doen en zijn bereid om de mogelijke bijwerkingen van de actieve behandelingen te aanvaarden.

 

Stel vraag aan arts Maak een afspraak

Het ZKN-keurmerk garandeert kwaliteit, professionaliteit, veiligheid en hygiëne met onafhankelijke toetsingen.

Artsenblog

Niet-steroide ontstekingsremmers beschermen tegen prostaatkanker

Recent werd in Frankrijk de EPICAP studie gepresenteerd. De studie betrof een statistische analyse van de relatie tussen het gebruik van NSAIDs (Nonsteroidal anti-inflammatory drugs) en het risico van (agressief) prostaatkanker. In de studie werden twee groepen mannen... Lees verder

Prostaatkanker en bewegen

Bewegen is goed voor een gezond lichaam. De aanbeveling van de American Heart Association, de American College of Sports Medicine en de American Cancer Society voor volwassenen is wekelijks minstens 75 minuten intense beweging en minstens 150 minuten gematigde... Lees verder

Mediterraan dieet beschermt tegen kanker

Duitse epidemiologen en voedselspecialisten hebben onlangs in het tijdschrift Nutrients een studie gepubliceerd over meta-analyse van de waarde van het Mediterraan dieet ter preventie van alle kankermortaliteit. Deze meta-analyse heeft alle studies dienaangaande uit... Lees verder

Betere overleving prostaatkanker door bewegen

In het leidinggevend tijdschrift European Urology is een studie verschenen waarin het effect van fysieke inspanning wordt bestudeerd in relatie tot het overleven met een gelokaliseerd prostaatkanker. Het gaat over een studie die tussen 1992 en 2011 is uitgevoerd bij... Lees verder

Chronische prostaatontsteking gekoppeld aan prostaatkanker

Deze zomer verscheen een artikel in Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention waarin de relatie werd onderzocht tussen chronische prostaatontsteking (chronische prostatitis) en prostaatkanker. Hiervoor werden patiëntengroepen uit twee grote eerdere studies in... Lees verder

Relatie prostaatkanker en statines wederom onderzocht

 Het onderzoek naar de al of niet beschermende werking van statines (cholesterolverlagende medicijnen) met betrekking tot het terugdringen van kankermortaliteit en dus ook het overlijden aan prostaatkanker blijft een ‘work in progress’. In de Journal of Clinical... Lees verder

Spijt na behandeling prostaatkanker onderzocht

Kort geleden is er een studie verschenen in de Journal of Clinical Oncology, een leidinggevend tijdschrift op het gebied van kanker, waarin mannen zijn ondervraagd over hun eventuele spijtgevoelens na een behandeling van gelokaliseerd prostaatkanker. De studie Het... Lees verder

Concentratie prostaatverwijdering leidt tot minder complicaties

Opnieuw is er aandacht geschonken aan het feit dat concentratie van prostaatoperaties in gespecialiseerde centra resulteert in minder per- en postoperatieve complicaties. Deze vermindering is gebleken uit een onderzoek van MediQuest, een organisatie die outcome... Lees verder

Wanneer is regelmatige controle voor prostaatkanker wenselijk?

In een publicatie van op de website van Medisch Dossier is recent weer aandacht geschonken aan de noodzakelijkheid van regelmatige controle voor prostaatkanker. De publicatie wordt gepresenteerd onder de titel Regelmatige controle voor prostaatkanker redt geen levens.... Lees verder

Nog te weinig waakzaam afwachten bij onschuldige prostaatkanker in VS

Waakzaam afwachten bij een onschuldige vorm van prostaatkanker wordt nog veel te weinig toegepast in de VS. Dat bleek tijdens het laatste congres van deAUA (American Association of Urology) in Boston. Daar werd een onderzoek voorgesteld naar de toepassing van waakzaam afwachten (‘active surveillance’-AS) bij onschuldig (indolent) prostaatkanker.

Lees verder

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief