Actieve surveillance

Behandeling active surveillance

Omdat prostaatkanker vaak heel langzaam groeit, kunnen sommige mannen (vooral degenen die ouder zijn of andere ernstige gezondheidsproblemen hebben) zonder behandeling voor hun prostaatkanker verder leven.

In sommige gevallen groeit de prostaatkanker zelfs zo langzaam dat deze mannen gedurende de rest van hun leven geen klachten van hun prostaatkanker krijgen. Deze mannen kunnen in aanmerkingen komen voor een zogenaamd ‘watchful waiting’ (waakzaam afwachten) of een ‘active surveillance’ (‘actieve observatie’ of ‘actief afwachtend’) beleid.

Beiden vallen feitelijk in de categorie ‘behandelen door niet te behandelen’. Waakzaam afwachten en actieve bewaking lijken veel op elkaar, maar verschillen in belangrijke details.

Watchful waiting (waakzaam wachten)

Waakzaam wachten (observatie) wordt soms gebruikt om een ​​minder intensieve vorm van follow-up aan te duiden, met minder tests. Waakzaam wachten vertrouwt meer op het in de gaten houden van veranderingen in de symptomen van een man om te beslissen of behandeling nodig is.

Active surveillance (actieve bewaking)

Actieve bewaking betekent middels vooraf vastgestelde strikte protocollen de ontwikkeling van de gevonden prostaatkanker volgen. Bij active surveillance wordt er in eerste instantie voor gekozen het beloop van de prostaatkanker nauwlettend in de gaten te houden en niet direct met een behandeling (zoals operatie of bestraling van de prostaat) te starten. De controle gebeurt door elke 3 tot 6 maanden middels PSA-waarde bepaling (prostaat-specifiek antigen), rectaal onderzoek (DREs) en transrectale echografie (TRUS) regelmatig controleren of de kanker groeit. Ook onderzoek middels prostaat-MRI’s of prostaatbiopsie kan worden gedaan om te zien of de kanker agressiever is geworden, meestal elk jaar. Als er een verandering is in de uitkomsten, kan alsnog tot behandeling worden overgegaan.

Criteria voor active surveillance

Alleen mannen met een in de prostaat gelokaliseerde en niet agressieve prostaatkanker komen in aanmerking voor active surveillance. Andros volgt hierbij de criteria van de PRIAS protoollen:

  • Bewezen aanwezigheid van prostaatkanker
  • De patiënt is geschikt voor curatieve behandeling
  • Klinisch stadium T1C of T2
  • Voldoende biopsie sampling
  • Een of twee biopten met prostaatkanker
  • Gleason score van 3+3=6 of minder
  • PSA density van minder dan 0,2
  • PSA-waarde bij diagnose van <10ng/ml
  • Bereidheid om de follow-up bezoeken bij te wonen

Indien u aan deze criteria voldoet, heeft u een minimale kans dat uw prostaatkanker snel zal gaan groeien.

Basisschema voor controles

Voor elke man zal uiteindelijk het verloop en dus ook het schema van controles en onderzoeken anders zijn. Daarbij hanteert de uroloog wel een basisschema:

De eerste twee jaar:

  • Elke drie maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 6 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 12 maanden: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Vervolgens:

  • Elke zes maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 12 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 2 jaar: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Afhankelijk van de ontwikkeling van de prostaatkanker kan de uroloog op individuele basis besluiten om dit schema intensiever of juist minder intensief te maken.

Juiste behandeling op juiste moment

Door active surveillance wordt voorkomen dat mannen met minder ernstige prostaatkanker door (onnodige) behandeling ook last krijgen van de bijwerkingen van een behandeling.

Een mogelijk nadeel van deze benadering is dat de kanker een kans krijgt om te groeien en te verspreiden. Dit kan behandelopties later beperken. En kan mogelijk invloed hebben op de kans op genezing van de kanker. Omdat de active surveillance protocollen vragen om een zeer regelmatige (elke 3 tot 6 maanden) controle is de kans hierop wel klein.

Overgang naar behandeling

Als u kiest voor een afwachtend beleid, betekent dit niet dat u geen behandeling krijgt, maar dat de behandeling pas wordt gegeven als het daadwerkelijk nodig is. Zo’n 30% van de mannen in een active surveillance protocol zal uiteindelijk binnen 5 jaar alsnog een operatieve behandeling ondergaan (prostaatverwijdering of bestraling). De behandeling kan worden gestart als de kanker lijkt te groeien, gebaseerd op een stijgende PSA of een verandering van de DRE, echografie bevindingen of biopsieresultaten.

Waakzaam wachten en actieve bewaking zijn goede opties voor mannen met een langzaam groeiende kanker, omdat het niet bewezen is of de behandeling van de kanker met chirurgie of bestraling hen daadwerkelijk helpt langer te leven.

Chirurgie en bestraling hebben risico’s en bijwerkingen die de mogelijke voordelen voor sommige mannen ongedaan kunnen maken. Sommige mannen voelen zich echter niet comfortabel met ‘niets’ doen en zijn bereid om de mogelijke bijwerkingen van de actieve behandelingen te aanvaarden.

 

Stel vraag aan arts Maak een afspraak

Het ZKN-keurmerk garandeert kwaliteit, professionaliteit, veiligheid en hygiëne met onafhankelijke toetsingen.

Artsenblog

Prostaatbiopsie bij Andros

Eind 2015 startte Andros met een eigen centrum voor diagnostiek voor prostaatkanker. Prostaatkanker is immers de meest voorkomende kwaadaardige aandoening bij de man en de tweede doodsoorzaak aan kanker bij de man. Prostaatkanker Jaarlijks sterven in Nederland meer... Lees verder

Kurkuma en borstkanker

Recent schreef ik in de Andros nieuwsbrief een stukje over Kurkuma en kanker. Hierin was de conclusie: “Baat het niet dan schaadt het niet”. Dit had vooral betrekking op urologische kankers in het algemeen en prostaatkanker in het bijzonder. Dit zijn de onderwerpen... Lees verder

Radicale prostaatverwijdering vergeleken met afwachten bij gelokaliseerd prostaatkanker

Volgens de World Health Organisation (WHO) worden er jaarlijks meer dan 1.2 miljoen nieuwe gevallen van prostaatkanker ontdekt en sterven er eveneens jaarlijks 350.000 mannen aan deze ziekte. Het betreft hier getallen van 2018. Ontwikkeling en diagnose In de Verenigde... Lees verder

Kurkuma en kanker

Kurkuma (of koenjit) is een plantaardig product dat wordt gewonnen uit de wortels van een plant die behoort tot de gemberfamilie (Curcuma Longa). Al duizenden jaren worden er geneeskundige eigenschappen aan deze stof toegeschreven. De stof komt veel voor in Aziatische... Lees verder

Onderzoek naar prostaatkanker en verrijkte voeding

Onderzoekers van de Erasmus MC bestuderen de invloed van speciaal gekweekte groentes en fruit op langzaam groeiende prostaatkanker. DUOS besteedde vorig jaar al aandacht aan deze studie (lees: Start voedingsstudie speciaal ontwikkelde versproducten) die inmiddels nog... Lees verder

Gefermenteerde melkproducten en kanker

Gefermenteerde melkproducten zijn producten die micro-organismen bevatten. Voornamelijk melkzuurbacteriën die lactose omzetten in lactaatzuur. Voorbeelden van gefermenteerde melkproducten zijn yoghurt en diverse vormen van kaas. Aan deze micro-organismen worden... Lees verder

Waarom wordt er in ziekenhuizen nog steeds een traditionele prostaatbiopsie afgenomen?

Waarom wordt er in ziekenhuizen nog steeds een traditionele prostaatbiopsie afgenomen? Ik hoor nog steeds vaak mannen om me heen die een “gewone” biopsie van de prostaat krijgen. Bij Andros kreeg ik jaren geleden al een MRI en een fusie-biopsie. Waarom zijn... Lees verder

Prostaatkanker meest geconstateerde kanker in 2018

Vorig jaar hebben 116.000 Nederlanders de diagnose kanker gekregen. Vooral het aantal patiënten met huidkanker is de laatste jaren gestegen, zegt het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Het aantal absolute kankergevallen is verdubbeld ten opzichte van 1989, toen... Lees verder

Overgewicht is wereldwijd mede een oorzaak voor het ontstaan van kanker

In de Cancer Journal of Clinicians is in december 2018 een overzichtsartikel verschenen waarin wordt gesteld dat overgewicht verantwoordelijk is voor 4% van alle kankers wereldwijd en zelfs voor een groter percentage van in ontwikkelingslanden gediagnosticeerde... Lees verder

Overgewicht, fitness en prostaatkanker

Er is al jarenlang veel te doen over de relatie van overgewicht en het ontstaan en de behandeling van prostaatkanker. In de decemberuitgave van Prostatepedia (www.prostatepedia.net), een Amerikaans tijdschrift voor patiënten met prostaatkanker, zijn onlangs twee mooie... Lees verder

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief