Een prostaatbiopsie is het prikken van stukjes weefsel uit de prostaat voor onderzoek op prostaatkanker. De 8 meest gestelde vragen over een biopsie van de prostaat worden beantwoord door Jos Immerzeel, fusie biopsie specialist bij Andros. Ook geeft hij uitleg over het verschil tussen biopteren via huid of anus én tussen gericht of willekeurig prikken.

In het ziekenhuis wordt een prostaatbiopsie bijna altijd rectaal (via anus) afgenomen en is de biopsie een zogenoemde “blinde biopsie”. Bij een “blinde biopsie” wordt er willekeurig geprikt in de prostaat.

Bij Andros gaat dat anders. U wordt bij Andros onderzocht middels precisiediagnostiek: eerst onderzoeken we of biopsie echt nodig is door middel van een MRI en een biomarker test. Als een biopsie noodzakelijk is, biopteren we gericht in het verdachte weefsel van de prostaat. Ook prikken we via de huid om infectie te voorkomen.

Wat is een TRUS biopsie?

TRUS biopsie is een transrectale ultrasound biopsie. Transrectaal betekent dat het weefsel wordt geprikt via de anus en de endeldarm (rectum). Ultrasound wil zeggen dat de biopsie wordt afgenomen op basis van echobeelden. Dit is een traditionele wijze van biopteren waarbij er systematisch biopten worden afgenomen. Systematisch biopten afnemen betekent dat er ‘blind’ geprikt wordt om 6 tot 12 biopten verspreid over de prostaat af te nemen. Tegenwoordig is door het gebruik van MRI ook mogelijk om doelgericht biopten af te nemen: er wordt dan gericht in de verdachte plekken in de prostaat geprikt. Bij Andros worden al sinds 2015 geen TRUS biopsies oftewel ‘traditionele blinde biopsies’ meer afgenomen. Ook wordt er al sinds 2015 niet meer transrectaal (via anus) geprikt.

Welke complicaties en bijwerkingen zijn mogelijk? Hoe groot is het risico?

Een regelmatig voorkomende en ingrijpende complicatie is een infectie. Het risico op een infectie is afhankelijk van of er rectaal geprikt wordt (via anus / endeldarm) of transperineaal (via huid).

Infectie bij prikken via anus

Een regelmatig voorkomende complicatie bij een transrectale prostaatbiopsie (via anus) is infectie. Bij deze prostaatbiopsie worden via de echosonde in de anus / endeldarm met een naald meestal 12 stukjes prostaatweefsel afgenomen. Bij die ingreep kunnen darmbacteriën via de naald in de prostaat worden gebracht. Om die kans op een ontsteking zo klein mogelijk te maken, krijgen patiënten preventief een antibioticakuur.

Ondanks de preventieve antibiotica krijgt 6 tot 7% van de mannen toch een infectie. Dat is bij grofweg bij 1 op de 15 mannen. Bij een deel daarvan is ziekenhuisopname noodzakelijk en circa 1 op de 150 mannen krijgt sepsis, een mogelijke levensbedreigende bloedvergiftiging door de verspreiding van bacteriën in het bloed.

Deze infecties zijn ondanks het gebruik van preventieve antibiotica een groeiend probleem. In 2000 kreeg circa 1% van de mannen na een biopsie infectie. Inmiddels is dat dus 6 tot 7%. De oorzaak hiervan is dat er steeds meer antibiotica resistente bacteriën in de endeldarm voorkomen door veelvuldig antibiotica gebruik, ook in de voedingsindustrie.

Geen infectie bij biopsie via huid

Bij een biopsie via de gedesinfecteerde huid (transperineaal) is het risico op een infectie nihil. Er worden immers geen bacteriën met de naald vanuit de darm in de prostaat gebracht. De kans op infectie is zó klein dat preventieve antibiotica niet nodig is. Bij meer dan 600 biopsieën bij Andros is er geen enkele ontsteking opgetreden. Ook raken de endeldarm of anus niet geïrriteerd.

Heb ik pijn na een prostaatbiopsie?

Na een rectale biopsie (prikken via endeldarm) kan het slijmvlies in de endeldarm geïrriteerd raken. Daardoor kunt u bloed bij de ontlasting hebben. Ook kan de anus beschadigd zijn. Deze klachten heeft u niet via een biopsie via de huid.

Zowel na de rectale als transperineale biopsie is het normaal dat u na de biopsie wat bloed verliest bij de urine. Ook bij het sperma kunt u de eerste tijd wat bloed of bruine verkleuring zien. Het bloedverlies kan geen kwaad en hoeft niet behandeld te worden . Ook kunt u bij beide methoden een ietwat beurs gevoel hebben tijdens het zitten.

Is biopsie prostaat pijnlijk? Welke verdoving wordt gegeven?

Bij de rectale biopsie in het ziekenhuis wordt soms een lokale verdoving gegeven waarbij de endeldarm of het kapsel rondom de prostaat wordt verdoofd. Bij Andros wordt bij de biopsie zowel het prostaatkapsel als de huid lokaal verdoofd.

Fusie biopsie specialist Jos Immerzeel legt uit. “We vroegen de mannen om de ervaren pijn te beoordelen. De conclusie is dat de mannen soms enkele seconden pijn ervaren tijdens het verdoven. Is biopsie prostaat pijnlijk? Mannen gaven aan dat ze nauwelijks pijn hebben bij de fusie biopsie zelf. Soms hebben mannen eerder al elders een rectale biopsie ondergaan. Zij vertellen mij dat ze de rectale biopsie meestal veel onaangenamer en pijnlijker vonden dan de fusie biopsie die ze bij Andros kregen.”

Een biopsie onder narcose, kan dat?

Het is niet gebruikelijk maar er zijn ziekenhuizen die een biopsie afnemen onder algehele narcose of met een ruggenprik. Daarvoor is een dag-opname nodig en zijn de kosten ook veel hoger. Andros Mannenkliniek verricht de biopsie poliklinisch en onder lokale verdoving. Mannen kunnen dus direct naar huis na het prostaatonderzoek. Een narcose of ruggenprik is bij Andros niet nodig.

Kan ik een biopsie voorkomen? Is er een alternatief?

Ja, met de bij Andros gehanteerde precisiediagnostiek kan een biopsie vaak worden voorkomen. Al sinds 2015 maken we eerst een MRI. De ervaring tot nu toe is dat bij meer dan 50% van de mannen een biopsie niet noodzakelijk bleek door precisiediagnostiek. Het MRI onderzoek wordt uitgevoerd met de meest moderne en geavanceerde MRI-technieken. Sinds 2021 worden de MRI scans gemaakt door Prescan in ons prostaatkankercentrum in Baarn. Deze MRI scans worden beoordeeld door prof. dr. Jelle Barentsz en zijn team van het MR Prostate Center of Excellence van het Radboudumc in Nijmegen. Zij zorgen ook voor de kwaliteitsbewaking van de beeldvorming. Als uit de MRI blijkt dat er mogelijk prostaatkanker is, dan is verder onderzoek met biopsie nodig. Prostaatkanker kan uitsluitend worden vastgesteld door een prostaatbiopsie.

Uit de resultaten van het Andros Centrum voor Prostaatkanker Precisiediagnostiek blijkt echter dat bij meer dan 50% van deze mannen een biopsie niet nodig is en hoeven 50% van de mannen dus geen biopsie te ondergaan. In andere ziekenhuizen werden tot eind 2019 alle mannen met een verdenking op prostaatkanker, zoals een te hoog PSA of een stijgend PSA, veelal direct onderzocht met een prostaatbiopsie. Van deze mannen bleek slechts 25-30% prostaatkanker te hebben.

Bij onze precisiediagnostiek kunnen we het MRI onderzoek combineren met een gen-markeronderzoek (Select MDX) dat ook met hoge specificiteit aangeeft of er mogelijk een significante tumor is. Als beide onderzoeken negatief zijn, is vervolgonderzoek (biopteren) niet meer nodig.

Hoe betrouwbaar is een biopsie?

Bij traditioneel onderzoek in het ziekenhuis wordt meestal een “blinde” biopsie uitgevoerd: met een naald worden willekeurig 12 stukjes prostaat geprikt via de endeldarm voor weefselonderzoek. Een “blinde” biopsie geeft nog geen volledige zekerheid, met de naald kan immers naast de tumor geprikt zijn. Er kan vanuit gegaan worden dat bij deze traditionele biopsie grofweg 30% van de kankers wordt gemist.

Bij Andros voeren we geen “blinde biopsie” uit. In het Andros Centrum voor Prostaatkanker Precisiediagnostiek onderzoeken we u met een betrouwbaardere en veiligere methode: een transperineale fusie-biopsie. Andros verricht daarvoor eerst een MRI. Indien deze MRI verdenking oplevert zullen we met een MRI-Echo-fusie techniek gericht in het verdachte weefsel prikken. MRI beelden worden bij het biopteren over de ‘live’ echobeelden van de prostaat geprojecteerd (gefuseerd).

Als er wel verdachte plekken zijn, verrichten we een gerichte biopsie door middel van een zogeheten “live-fusie”. Tijdens het biopteren gebruiken we de MRI-beelden. Deze MRI-beelden projecteren we, met geavanceerde apparatuur en software, tijdens de biopsie op de live-echobeelden van de prostaat. Zo kunnen we gericht in de verdachte plekken prikken.

Prostaatbiopsie beelden MRI en echo fuseren Andros Mannenkliniek

Kunnen kankercellen zich door het lichaam verspreiden door een prostaatbiopsie?

Nee, de kankercellen kunnen zich niet verspreiden door een prostaatbiopsie. Het weefsel wordt met een heel dunne naald geprikt en direct in de naald opgezogen. Cellen worden hierdoor niet versleept. Een biopsie geeft dus geen verhoogde kans op eventuele uitzaaiingen van prostaatkanker.

Wat na een biopsie? Welke uitslag krijg ik na een biopsie?

Na een biopsie wordt het afgenomen weefsel in het laboratorium microscopisch onderzocht door de patholoog anatoom. Op basis hiervan wordt de Gleason score vastgesteld. Onze uroloog bespreekt de uitslag van de biopsie en mogelijke vervolgstappen met u.

Lees verder over “precisiediagnostiek blijkt bij 50% van mannen geen biopsie nodig” >

Lees verder over transperineale fusie-biopsie >

 

Neem contact met ons op 026 389 1753

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief