Nieuwe Amerikaanse richtlijn voor de vergrote prostaat (BPH)

In 2026 publiceerde de American Urological Association (AUA) een volledig herziene richtlijn voor de diagnose en behandeling van de vergrote prostaat, ook wel benigne prostaathyperplasie (BPH) genoemd.

Naarmate de prostaat groter wordt, kan deze druk uitoefenen op de plasbuis. Hierdoor kunnen verschillende plasklachten ontstaan, zoals een zwakke urinestraal, vaker moeten plassen, moeilijk kunnen beginnen met plassen of het gevoel dat de blaas niet helemaal leeg raakt.

De richtlijn is gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten en geeft artsen handvatten om patiënten zo goed mogelijk te begeleiden. De belangrijkste boodschap is dat er niet één beste behandeling bestaat voor iedereen. De keuze hangt af van:

• de ernst van de klachten
• de grootte van de prostaat
• de algemene gezondheid
• de persoonlijke voorkeuren van de patiënt

Ook aandacht voor andere factoren

Hoewel de prostaat vaak een belangrijke oorzaak is, kunnen ook andere factoren bijdragen aan klachten van de lagere urinewegen.

Zo kunnen bijvoorbeeld een overactieve blaas, verminderde blaasspierfunctie, neurologische aandoeningen of bepaalde medicijnen invloed hebben op het plassen. Daarom benadrukt de richtlijn dat een zorgvuldige diagnose essentieel is voordat een behandeling wordt gestart.

Meer aandacht voor gezamenlijke besluitvorming

Volgens de richtlijn begint de beoordeling van plasklachten altijd met een uitgebreid gesprek over de aard van de klachten en de invloed daarvan op het dagelijks leven. Daarnaast wordt lichamelijk onderzoek verricht en kunnen vragenlijsten worden gebruikt om de ernst van de symptomen in kaart te brengen.

De richtlijn benadrukt bovendien het belang van gezamenlijke besluitvorming. Dat betekent dat arts en patiënt samen bespreken welke onderzoeken en behandelingen het beste passen bij de individuele situatie.

Leefstijlmaatregelen blijven belangrijk

Niet iedere man met een vergrote prostaat heeft direct medicijnen of een operatie nodig. Bij milde klachten kunnen eenvoudige leefstijlmaatregelen al verlichting geven.

Voorbeelden hiervan zijn:

• het beperken van vochtinname in de avonduren
• minder gebruik van cafeïne en alcohol
• regelmatig plassen
• het voorkomen van obstipatie.

Ook kan het zinvol zijn om medicatie die plasklachten kan verergeren te evalueren.

Hoewel deze maatregelen de prostaat zelf niet verkleinen, kunnen ze wel bijdragen aan een betere controle van de klachten.

Medicijnen: meer mogelijkheden dan voorheen

Medicatie vormt nog steeds een belangrijke pijler van de behandeling van de vergrote prostaat. De richtlijn bevestigt de rol van de bekende alfablokkers, die de spieren rond de prostaat en blaashals ontspannen. Hierdoor kan de urine gemakkelijker passeren.

Daarnaast blijven 5-alfa-reductaseremmers, zoals finasteride en dutasteride, een belangrijke optie voor mannen met een duidelijk vergrote prostaat. Deze medicijnen kunnen de prostaat geleidelijk verkleinen en de kans op toekomstige complicaties verminderen.

Opvallend is dat de nieuwe richtlijn meer aandacht geeft aan combinatiebehandelingen. Zo is er inmiddels meer bewijs beschikbaar voor het combineren van tadalafil met een alfablokker of met finasteride. Tadalafil is oorspronkelijk ontwikkeld voor erectiestoornissen, maar blijkt ook een gunstig effect te hebben op plasklachten.

Bij de keuze voor medicatie moeten arts en patiënt niet alleen kijken naar de verwachte werkzaamheid, maar ook naar mogelijke bijwerkingen. Denk bijvoorbeeld aan duizeligheid, veranderingen in de zaadlozing of seksuele bijwerkingen.

Lees meer over medicijnen bij plasklachten

Meer keuze uit minimaal invasieve behandelingen

De afgelopen jaren zijn verschillende nieuwe behandelmethoden ontwikkeld die tussen medicatie en traditionele chirurgie in zitten. Deze zogenoemde minimaal invasieve behandelingen, zoals Rezum, krijgen in de nieuwe richtlijn een prominentere plaats.

Rezum, Water Vapor Thermal Therapy (WVTT)

Rezum, in de richtlijn aangeduid als Water Vapor Thermal Therapy (WVTT), gebruikt waterdamp die via een naald in het prostaatweefsel wordt geïnjecteerd. De warmte veroorzaakt celdood in het vergrote prostaatweefsel. In de maanden daarna krimpt de prostaat waardoor de obstructie afneemt.

Het is een minimaal invasieve behandeling die meestal poliklinisch of in dagbehandeling kan worden uitgevoerd.

Rezum gepositioneerd tussen medicatie en klassieke chirurgie, vooral wanneer behoud van seksuele functie belangrijk is

De AUA beveelt in haar richtlijn Rezum aan voor geselecteerde patiënten met plasklachten (LUTS) door een vergrote prostaat (BPH), vooral wanneer behoud van seksuele functie belangrijk is.

In de richtlijn blijft de primaire aanbeveling gericht op prostaten kleiner dan ongeveer 80 gram/ml, hoewel nieuwere studies inmiddels ook resultaten voor grotere prostaten laten zien.

De techniek wordt gepositioneerd tussen medicatie en klassieke chirurgie: minder invasief dan HoLEP of TURP, maar doorgaans ook iets minder krachtig qua obstructievermindering.

Resultaten Rezum

De studies waarop de richtlijn zich baseert laten zien dat Rezum leidt tot significante verbeteringen van:

• IPSS (klachtscore)
• kwaliteit van leven
• maximale urinestroomsnelheid (Qmax)

Tegelijkertijd blijven seksuele functies meestal behouden. Dat is een van de belangrijkste redenen waarom patiënten voor deze behandeling kiezen.

Andere minimaal invasieve behandelingen

Andere minimaal invasieve behandelingen die in de richtlijn worden genoemd zijn aquablatie. Hierbij wordt overtollig prostaatweefsel verwijderd met behulp van een krachtige waterstraal die computergestuurd wordt aangestuurd. Volgens de nieuwe richtlijn is het bewijs voor deze techniek verder versterkt en kan de behandeling worden toegepast bij een bredere groep patiënten dan voorheen. Aquablatie wordt in Nederland nog niet aangeboden.

Ook prostaatarterie-embolisatie (PAE) wordt genoemd in de richtlijn. Bij deze behandeling worden de bloedvaten die de prostaat van bloed voorzien gedeeltelijk afgesloten. Hierdoor krimpt de prostaat geleidelijk. De beschikbare wetenschappelijke gegevens zijn inmiddels overtuigender dan enkele jaren geleden, waardoor deze techniek vaker als behandeloptie wordt genoemd.

Voor veel patiënten zijn minimaal invasieve behandelingen aantrekkelijk omdat zij minder ingrijpend zijn dan een operatie en vaak een relatief snel herstel mogelijk maken.

Chirurgie blijft belangrijk bij ernstige klachten

Ondanks de opkomst van nieuwe technieken blijft chirurgie zoals HoLEP of TURP een belangrijke behandeling voor mannen met ernstige klachten of complicaties.

De keuze voor een operatie hangt af van meerdere factoren, waaronder de grootte van de prostaat, de algemene gezondheidstoestand, eventuele bloedverdunners en de verwachtingen van de patiënt.

Volgens de richtlijn is het belangrijk dat patiënten vooraf goed geïnformeerd worden over de kans op verbetering van de klachten, maar ook over mogelijke risico’s en bijwerkingen.

Meer aandacht voor kwaliteit van leven

Een opvallend thema in de nieuwe richtlijn is de nadruk op kwaliteit van leven. Niet iedere patiënt ervaart zijn klachten op dezelfde manier.

Sommige mannen hebben relatief milde afwijkingen maar ervaren veel hinder, terwijl anderen met ernstigere afwijkingen weinig last hebben.

Daarom adviseert de richtlijn om behandelkeuzes niet uitsluitend te baseren op onderzoek uitslagen, maar ook op de mate waarin de klachten het dagelijks functioneren beïnvloeden.

Ook aspecten zoals behoud van seksuele functie, herstelduur, risico op herbehandeling en persoonlijke voorkeuren moeten worden meegenomen in het behandelplan.

AUA-richtlijn in het kort

De nieuwe AUA-richtlijn laat zien dat de behandeling van een vergrote prostaat steeds persoonlijker wordt. Er zijn steeds meer mogelijkheden variërend van leefstijladviezen en medicatie tot minimaal invasieve technieken en chirurgische ingrepen.

Dankzij de voortdurende ontwikkeling van nieuwe behandelingen en de groeiende hoeveelheid wetenschappelijk onderzoek kunnen steeds meer mannen rekenen op een behandeling die niet alleen effectief is, maar ook past bij hun individuele situatie.

Lees meer over vergrote prostaat

Meer over Rezum met stoom of HoLEP met laser bij Andros Clinics

Bekijk nieuwe AUA-richtlijn