Leefstijl en erectiestoornissen, welke risicofactoren zijn er? Dr. Herman Leliefeld zet ze op een rij. Bij mannen tussen 40-70 jaar komt in 20-50% een erectiestoornis, ook wel erectiele disfunctie (ED) genoemd, voor. Bij jongere mannen komt een erectiestoornis minder vaak voor. In het algemeen kan gezegd worden dat 1/3 van alle mannen tijdens hun leven met een erectiestoornis te maken krijgen. Ondanks dit hoge getal wordt een erectiestoornis vaak niet herkend en niet vastgesteld. 

Een erectiestoornis geeft een forse vermindering van de kwaliteit van leven. Naast veel chronische aandoeningen en hart- en vaatziekten gaan ook risicofactoren van de leefstijl gepaard met een erectiestoornis. Uit recent onderzoek is gebleken dat veel mannen zich niet bewust zijn van die risicofactoren.

Overgewicht

Bij overgewicht (BMI>25) en obesitas (BMI>30) stijgt het risico op een erectiestoornis met 30-90%. Tegelijkertijd daalt het Testosteron (T) met 20-64% bij obese mannen. Obesitas heeft dus een duidelijke relatie met een verlaagd Testosteron. De link tussen overgewicht en een erectiestoornis is multifactorieel en niet voor ieder individu op dezelfde manier te verklaren, maar we weten dat het buikvet waarbij het vet tussen de darmen wordt bedoeld, vele stoffen produceert, die leiden tot o.a. vaatverkalking en daling van het Testosteron.

Deze daling ontstaat o.a. doordat het enzym aromatase Testosteron omzet in het vrouwelijk hormoon oestrogeen. Het gebrek aan Testosteron leidt tot de productie van vetcellen zodat hiermee de cirkel rond is en overgewicht dus verder toeneemt. Dit lage Testosteron kan de oorzaak en het gevolg zijn van Diabetes type-2 (DM-2). Als overgewicht gepaard gaat met DM-2 én hoge bloeddruk én een te hoge vetspiegel, spreken we van het Metabool Syndroom (MetS). Dit lage Testosteron leidt dan ook vaak tot een erectiestoornis.

Sinds enkele jaren worden voor overgewicht verschillende chirurgische ingrepen verricht zoals een maagverkleining en het aanbrengen van het zgn. maagbandje. Dit wordt bariatrische chirurgie genoemd. Voor het bedoelde gewichtsverlies is dit zeer effectief; de operatie gaat wel met een duidelijk verhoogd operatierisico gepaard. Als dat allemaal is overwonnen, blijkt het Testosteron fors te stijgen en verdwijnen verschillende stoornissen van de seksualiteit. Hoe meer gewicht er verloren wordt hoe beter het seksueel herstel is!

Als een man met overgewicht door veranderingen van zijn leefstijl een gewichtsreductie weet te bereiken van 10-15%, stijgt het Testosteron met 5-7 nmol/l, hetgeen een normalisatie van het Testosteron kan betekenen! Helaas blijkt dat gewichtsverlies via leefstijl veranderingen voor een hoog percentage van mannen(en vrouwen) niet van lange duur is. Een te hoog lichaamsgewicht leidt dus vaak tot dat een verlaagde Testosteron in het bloed met alle narigheid voor de seksualiteit van dien; een te laag Testeron leidt ook tot een hogere sterftekans met name door een hoger risico op hart- en vaatziekten (HVZ).

Roken

Uit vele studies blijkt, al sinds 1992, dat roken een hoger risico geeft opeen erectiestoornis . Ook passief roken heeft zo’n risico (zij het minder hoog) waarmee nog maar eens het belang van niet-roken in cafés en restaurants wordt benadrukt.

Alcohol

Interessant is dat het matig gebruik van alcohol een beschermend effect heeft op het ontstaan vaneen erectiestoornis  zowel onder de algemene bevolking als bij mannen met Diabetes type-2. Gedacht moet daarbij worden aan 1-20 alcoholische consumpties per week. Bij 3-4 alcoholische drankjes per dag stijgt de kans op een erectiestoornis echter en stijgt ook de sterftekans. Het beste advies is dus de grens van 2 glazen per dag niet te overschrijden!

Risicofactoren voor erectiestoornissen zijn hoge bloeddruk, diabetes, verhoogd cholesterol, roken en het Metabool Syndroom. Het aanpakken van deze risicofactoren kan het toekomstig risico op hart- en vaatziekten doen dalen. Derhalve is een vroege diagnose van erectiestoornissen een uitgelezen kans om deze risicofactoren op te sporen, niet alleen om de seksualiteit te verbeteren maar ook voor een betere levensverwachting. Het bepalen van het Testosteron bij mannen met Diabetes type-2 is daarbij een belangrijke stap.

De aanpak van leefstijl veranderingen

1. Beweging; voeding

Factoren die het risico op erectiestoornissen en hart- en vaatziekten (HVZ) kunnen doen stijgen, zijn roken, gebrek aan beweging, overgewicht, een te hoge vetspiegel, hoge bloeddruk, DM-2 en overmatig alcoholgebruik. Verbetering van ieder van deze factoren heeft bewezen positieve effecten op een erectiestoornis. Verbeterde voeding, gewicht controle en het aanvullen van een gebrek aan T kunnen de toestand van de bloedvaten en de seksuele functies aanmerkelijk doen verbeteren.

De 4 praktische adviezen hierbij zijn:
1. zorg voor een daling van het lichaamsgewicht van 10 %; zorg voor een BMI zeker onder de 30. Ideaal is een tailleomvang van minder dan 94 cm.
2. eet 5 vruchten en 200 gram groenten per dag.
3. stop met roken.
4. doe aan voldoende lichaamsbeweging: 20-30 minuten per dag , 5 maal per week.

Artsen moeten proberen om risicopatiënten hiervan te overtuigen en hen te veranderen van mannen die iets overwegen tot mannen die actief worden. Zelfs al onder de leeftijd van 40 jaar draagt een zittend leven bij aan een hogere kans op erectiestoornis en wordt bij mannen met voldoende beweging duidelijk minder erectiestoornissen waargenomen. Dit geldt nog meer voor mannen met Diabetes type-2. “Zitten is het nieuwe roken” wordt wel beweerd; uit een studie bleek dan ook dat lichamelijke activiteit die leidt tot een extra energieverbruik van 3000 kcal per week het risico op ernstige erectiestoornis met 83% deed dalen! Het met succes aanpakken van deze risicofactoren leidt tot een verbeterd psychosociaal welzijn.

Het Mediterrane dieet met veel fruit, groenten, noten, volle granen en vis is hierbij een goede leidraad en alcohol in de vorm van rode wijn. Rood vlees daarentegen moet sterk ontraden worden om meerdere redenen. Antioxidanten zoals omega-3 vetzuren zijn vooral van belang bij mannen met erectiestoornissen die roken, obees zijn en Diabetes type-2 hebben.

2. Psychologische behandeling bij depressie

De combinatie van psychotherapie met medicatie zoals sildenafil e.d. heeft een significante verbetering laten zien van erectiestoornissen bij depressieve patiënten. Hier is een verandering van leefstijl niet direct hulpgevend gebleken.

3. Testosteron therapie

Deze therapie heeft bewezen positieve effecten op onder meer het MetS, de stemming en seksuele functies en kan als zodanig ook een machtig wapen zijn in de reductie van hart- en vaatziekten.

Conclusie

Voor de behandeling van mannen met een erectiestoornissen is een zgn. holistische benadering vereist met primair een verbetering van de leefstijl factoren die van invloed blijken te zijn op het ontstaan van erectiestoornissen, hart- en vaatziekten en psychologische afwijkingen zoals depressies.

Bron: The Circle of Lifestyle and Erectile Dysfunction, M.Kirby, Prostate Centre London; Sex Med Review 2015; 3: 169-182

Neem contact met ons op 026 389 1753

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief