Prostaatkanker – oorzaak, symptomen en behandeling

Prostaatkanker is een kwaadaardig gezwel in de prostaat. De prostaat is een klier die aan de blaasuitgang rond de plasbuis ligt. Deze klier produceert zaadvloeistof bij een zaadlozing en zorgt voor de voedingselementen voor de zaadcellen.

Direct naar symptomen, hoe prostaatkanker ontdekken of veelgestelde vragen

Bij de huisarts

Als u zich zorgen maakt of u prostaatkanker heeft, adviseren we u om dit te bespreken met uw huisarts. De huisarts kan uw PSA waarde laten bepalen.

Bloedonderzoek PSA waarde

Als u uw huisarts vraagt om uw prostaat specifiek antigeen (PSA) te onderzoeken, zal de huisarts eerst de voor- en nadelen van een PSA test met u bespreken. Een PSA test is een eenvoudige bloedtest maar de uitslag van deze test is een stuk ingewikkelder. PSA  kan een indicatie zijn van kanker in de prostaat, maar het is geen heldere indicatie. Lees verder over PSA en PSA waarde

Bij een afwijkende PSA waarde kan de huisarts er voor kiezen de patiënt te verwijzen naar het ziekenhuis of Andros Clinics. Andros is erin gespecialiseerd om dit nauwkeuriger en veiliger op te sporen met precisiediagnostiek. We onderzoeken u op een minder belastende wijze.

Wat is prostaatkanker?

Prostaatkanker zijn cellen in de prostaat die ongecontroleerd beginnen te groeien waardoor tumoren ontstaan. De prostaat ligt onder de blaas om de plasbuis heen. Bijna alle prostaatkankers zijn adenocarcinomen. Deze kankers ontwikkelen zich vanuit de kliercellen. Dat zijn cellen die prostaatvloeistof maken voor sperma.

Hoe gevaarlijk is prostaatkanker?

Prostaatkanker kan heel gevaarlijk zijn, maar ook tamelijk onschuldig. Er zijn grofweg 3 vormen:

• Niet agressieve vorm waarbij de patiënt onder controle blijft.
• Agressieve kanker die alleen in de prostaat zit, genezen door opereren of bestralen is mogelijk omdat de patiënt er op tijd bij is.
• Een uitgezaaide prostaatkanker, dus kanker buiten de prostaat, dan is genezen helaas niet meer mogelijk. Dit willen we dus te allen tijde voorkomen.

Uitgezaaide prostaatkanker

Ca. 30% van de mannen krijgt de diagnose te laat en kan niet meer genezen omdat de kanker al is uitgezaaid.

Is prostaatkanker dodelijk?

Prostaatkanker is dodelijk als het uitzaait naar vitale organen. Jaarlijks sterven in Nederland bijna 3.000 mannen aan prostaatkanker. Dat is meer dan aan borstkanker bij vrouwen, of aan darmkanker bij mannen en vrouwen.

Voor de meeste mannen is prostaatkanker niet direct dodelijk omdat ze een niet of minder agressieve kanker hebben die alleen in de prostaat zit.

Niet of minder agressief vs agressieve prostaatkanker

Kanker in de prostaat is vaak een zich traag ontwikkelende vorm van kanker en daarom bij de meerderheid van de mannen niet (meteen) gevaarlijk. Veel meer mannen sterven met prostaatkanker dan aan de ziekte. Een grote groep mannen gaat dus goed en wel door het leven met een tumor in de prostaat.

Naast kanker in de prostaat die niet of niet direct behandeld hoeven te worden, is er ook een groep mannen die wél een agressieve prostaatkanker heeft. Deze agressieve vorm is potentieel levensbedreigend en kan vrijwel alleen genezend behandeld worden in een vroeg stadium, voordat de kanker is uitgezaaid.

Met precisiediagnostiek kunnen deze agressieve tumoren in de prostaat vroeger worden opgespoord en ongevaarlijke tumoren ‘met rust gelaten’ worden.

Risico op prostaatkanker

Risicogroepen, mannen die een hoger risico hebben om prostaatkanker te krijgen zijn:

• mannen met prostaatkanker in de familie (bij vader, broer of oom)
• mannen met een Afrikaanse of Joodse afkomst
• mannen met bepaalde genetische afwijkingen zoals onder andere BRCA1 en BRCA2.

Deze risicogroepen komen voor gepersonaliseerde PSA screening in aanmerking vanaf 45 jaar.

Prostaatkanker leeftijd

Leeftijd speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van prostaatkanker. Bij mannen vanaf 55 jaar is prostaatkanker de meest voorkomende vorm van kanker.

In 2020 kregen 0,5  mannen per 1000 mannen tussen de 45 en 54 jaar deze diagnose. Voor mannen tussen de 55 en 64 jaar was dat 4,1. Voor 65 tot 74 jaar: 12,9 en 75 tot 84 jaar: 14 per 1000.

Leeftijd prostaatkanker test

Sommige mannen kiezen ervoor om rond de 50 jaar hun uitgangswaarde van PSA te laten meten omdat dit een voorspellende waarde is. Lees meer over PSA test

Prostaatkanker opsporen niet overal hetzelfde in Nederland

In ons Centrum voor Prostaatkanker Precisiediagnostiek stellen we zeer gericht en specifiek vast of een man prostaatkanker heeft, hoe ernstig de kanker is, of deze behandeld moet worden en hoe. Precisiediagnostiek bestaat uit prostaatonderzoek dat goed onderscheid kan maken tussen potentieel gevaarlijke en ongevaarlijke tumoren.

MRI Prostaatkanker Scan

Bij een serieuze verdenking op kanker in de prostaat maken we altijd eerst een speciale MRI van de prostaat. Met dit 3Tesla MRI onderzoek kan goed onderscheid gemaakt worden tussen potentieel gevaarlijke en ongevaarlijke tumoren. We combineren de MRI-beelden zo nodig met een gen-markeronderzoek (Select MDX). Als beide onderzoeken negatief zijn, is een biopsie niet meer nodig. Lees verder over met MRI prostaatkanker opsporen

Biopsie prostaat, betrouwbaarder met MRI Fusie biopsie

Bij ongeveer 50% van de mannen blijkt dat na het onderzoek met MRI toch een biopsie nodig is. Is een biopsie toch nodig? Dan projecteren we de eerder gemaakte MRI beelden over de echobeelden om gericht in de verdachte plekken te kunnen prikken. Voor deze ‘live-fusie’ werken we met geavanceerde apparatuur en software om trefzekerder de biopten af te nemen.

Veiligere prostaat biopsie via huid

We biopteren veiliger omdat we via de huid prikken. Dus niet via de endeldarm zoals bij de traditionele prostaat biopsie die in de meeste ziekenhuizen wordt toegepast. De kans op infectie is door prikken via de huid vele malen kleiner, zelfs zó klein dat antibiotica uit voorzorg niet langer nodig zijn. Uniek is dat we de biopsie onder lokale verdoving poliklinisch uitvoeren. Mannen kunnen dus direct naar huis na de biopsie. Lees verder over MRI Fusie prostaat biopsie via huid

PSA waarde meten alleen op eigen verzoek

Er is geen bevolkingsonderzoek voor prostaatkanker. U wordt dus niet uitgenodigd voor bijvoorbeeld een PSA test. U kunt wel zelf met uw huisarts overleggen of u uw PSA waarde wil laten meten.